در تزيين ابنيه و بناى عمارات ، از مردم اقاليم ديگر ماهرتر بودند . « 1 » از آثاريكه در نشاپور خراسان بوسيلهء حفريات موزهء مترو پوليتن برامده و بحدود سال 350 ه 961 م تعلق دارد توان دريافت : كه خراسان صنعت معمارى قديمى را داشته و نمونه‌هاى آن در قرن چهارم هجرى پيروى مىشده و ترسيم اشكال حيوانى و گلها و برگ نخل را بر ديوارها ثابت مىسازد ، و ترتيب گچ‌برى نشاپور ، حلقهء مهم ارتباط بين زمان بنى عباس و دوره‌هاى ما بعد بشمار مىآيد ، و گچ بريهاى نشاپور از لحاظ اسلوب با آثار سامره ( عراق ) و نايين ( ايران ) ارتباط دارد . ولى در انها تعبيرات و اصول تزيينى جديد كه بعدها از مختصات تزيينات اسلامى شد ديده مىشود . و پركارى و مبالغه در تزيين سطوح در نشاپور تكميل شده است . « 2 » با استيلاى عرب بر خراسان و رواج خط و زبان عربى ، تغييرى در صنعت معمارى و تزيين عمرانات بوجود آمد ، و بقول س ، فلورى S . FLURY در كتاب صنايع ايران : هيچ صنعت ، خط را به اين وسعت و عموميت ، براى تزيين و آرايش ساختمانهاى دينى و غير آن به كار نبرده است . « 3 » شهر بخارا : در ماوراء النهر شمال خراسان نيز آثار برخى از عمرانات مهم به نظر مىآيد ، كه از انجمله بناى كهندزارگ بخارا را كه جاى با شش پادشاهان و اميران و زندان و ديوانها و كاخ شاهى و خزينه بود ، يك نمونهء خوب سبك بناى خراسانى توان شمرد ، و ابو بكو محمد نرشخى شرح آن را بحوالت كتاب خزاين العلوم ابو الحسن نيشاپورى چنين نگاشته است : « چون بيدون بخارا خدات بملك نشست . . . كس فرستاد و اين حصار آبادان كرد ، و آن كاخ كه بود وى آباد كرد ، و نام خويش بر آهن نوشت و بر در كاخ محكم .

--> ( 1 ) - احسن التقاسيم 305 ( 2 ) - راهنماى صنايع اسلامى 95 ( 3 ) - تاريخ صنايع ايران از دكتور كريستى ويلسن 130